گیل و دیلم | جامعه در وضعیت تازهای ایستاده که در آن، تصمیمهای کوچک، اثرهای بزرگ میگذارند؛ چون زمینهی تحمل و امکانِ ترمیم، به شکل محسوسی کم شده است. به تعبیر بسیاری از جامعه شناسان در تحلیل نسبت دولت و جامعه، مسئله فقط یک نارضایتی مقطعی نیست؛ فرسایش سرمایه اجتماعی و تهیشدنِ اعتماد عمومی به نقطهای رسیده که بازگشت به وضعیت پیشین—حداقل در کوتاهمدت—بیشتر شبیه آرزوست تا برنامه. جامعه احساس می کند وعدهها دیگر قابل اتکا نیستند و سازوکارهای اصلاح هم قابل دسترس نیستند. در چنین وضعی، حتی تغییرِ واژگان مسئولان هم بیمعناست.
تغییر زبان در بالادست؛ نشانه یا تاکتیک؟
تغییر در لایههای بالای قدرت قابل ردیابی است. نمونهاش اظهارات عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی است که گفته «پوشش برخی از زنان بیحجاب، کار دشمن نیست و انتخاب خودشان است»؛ ادبیاتی کمسابقه در سیاستگذاری حجاب.
اما سؤال اصلی اینجاست: این جابهجایی در زبان—که میتواند نشانهای از فهمِ دشواریِ وضعیت باشد—چه زمانی کارگر است؟ آیا این صرفاً «تنظیمِ ادبیات» برای عبور از یک مقطع است، یا علامتی از رسیدنِ سیاست به نقطهای که دیگر بدون انعطاف، راهی برای کاهش تنش و بازسازی اعتماد باقی نمیماند؟
جامعه از وعدههای عملنشده به ستوه آمده است
محسن غرویان، مدرس حوزه علمیه قم در گفتوگو با رویداد۲۴ می گوید جامعه از وعدههایی که به آنان داده شده اما عملی نشده، خسته شده و به ستوه آمده است.
به تعبیر غرویان، آنچه مردم در عرصه عینی مشاهده میکنند، بدتر شدن تدریجی وضعیت اقتصادی و کاهش قدرت خرید است؛ موضوعی که موجب شده بخش قابل توجهی از جامعه احساس فقر بیشتری داشته باشد. نشانهها حاکی از آن است که اعتماد عمومی به وعدهها کاهش یافته و سطح امید مردم نسبت به آینده ضعیف شده است.
«فسادهای کلان» و زخم اعتماد عمومی
او به اختلاسها و فسادهای کلان در نظام اشاره کرده و می گوید: اخبار این تخلف ها، باعث آزردگی خاطر جامعه شده است. مسئولان باید در جهت تقویت اعتماد عمومی اقدام کنند.
به گفته این استاد حوزه، هرچند مسئولان بارها از بهبود شرایط سخن گفتهاند، اما مردم بر اساس آنچه در عمل و در آمار و ارقام میبینند و در زندگی روزمره لمس میکنند، برداشت متفاوتی دارند و احساس میکنند وضعیت رو به وخامت است.
او با بیان اینکه افکار عمومی میان مسائل اقتصادی و سیاسی پیوند برقرار میکند، تصریح کرد: واقعیت نیز همین است که اقتصاد کشور به سیاست و دیپلماسی وابسته است. نوع رابطه ایران با جهان، اعم از شرق، غرب و کشورهای منطقه، تأثیر مستقیمی بر زندگی مردم گذاشته و همچنان میگذارد.
غرویان تحریمها را از جمله عوامل مهم در نارضایتی مردم خوانده و می گوید: سیاستهای نظام به تحریمهای گسترده انجامیده و این تحریمها نیز بر قیمتها اثر گذاشته است. افزایش نرخ ارز و تأثیر آن بر قیمت دارو و سایر مایحتاج وابسته به ارز خارجی، همچنین بازار مسکن و خودرو، موجب سردرگمی مردم و فشار بر کسبوکارها شده و چشمانداز مثبتی پیش روی جامعه ترسیم نمیکند.
امید به مذاکرات؛ پرسش از «چرایی انزوا»
او می گوید با این حال بخشی از جامعه به مذاکرات میان ایران و آمریکا امیدوار است و انتظار دارد نتیجه مذاکرات بتواند از سطح تنشها بکاهد و کشور را از انزوا خارج کند. با این حال این پرسش در افکار عمومی وجود دارد که چرا ایران باید در عرصه بینالمللی چنین منزوی باشد، در حالی که کشورهای مختلف منطقه و جهان هر یک روابط گستردهای با جهان دارند. به گفته غرویان، این وضعیت بر روحیه عمومی اثر منفی گذاشته است.
این فعال سیاسی همچنین به دغدغه امنیت روانی جامعه اشاره کرد و گفت: مردم خواهان زندگی آرام هستند و نگرانی از احتمال جنگ، آرامش آنان را تحت تأثیر قرار داده است.
غرویان تصریح کرده که تجربه تاریخی نشان داده جنگ آثار مثبتی برای ملتها نداشته و جامعه نیز اساساً چنین گزینهای را نمیپسندد و انتظار دارد مسئولان تا حد امکان مسیرهای منتهی به جنگ را مسدود کنند.
«نرمش» در بنبست؛ آیا ۵۹۸ دیگری در راه است؟
این مدرس حوزه علمیه با بیان اینکه تصمیمگیری درباره محورهای مذاکرات بر عهده مسئولان ذیربط است، گفت آنچه اهمیت دارد، در نظر گرفتن مصالح ملت و جامعه در روند مذاکرات است.
غرویان در پایان با اشاره به امکان تغییر رویکردها در سطح کلان به دلیل گرفتار شدن در یک بن بست، می گئید: تجربه تاریخی نشان میدهد در مقاطعی ممکن است برای تأمین مصالح ملت، نرمشها و چرخشهایی در سیاستها صورت گیرد. او با یادآوری تصمیم تاریخی امام خمینی در پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و نوشیدن جام زهر، آن را نمونهای از چنین رویکردی دانست و گفت: امکان چنین انعطافهایی در شرایط کنونی نیز وجود دارد.
«جامعه در انتظار گشایش و روزنه امیدی است تا کشور از وضعیت فعلی فاصله بگیرد.»
دیدگاهتان را بنویسید